Bunt

„Bunt” to ostatnia powieść Władysława Stanisława Reymonta (1867-1925), polskiego pisarza, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury.

Po II wojnie światowej powieść ta znalazła się na indeksie książek zakazanych. „Bunt” o ponad dwadzieścia lat wyprzedził wydanie „Folwarku zwierzęcego” Georga Orwella i być może gdyby nie ów zakaz, to on stałby się światowym bestsellerem dla tego gatunku literackiego.

Autor, wkrótce po zwycięstwie Polaków w Bitwie Warszawskiej, broniących swej tylko co odzyskanej Ojczyzny przed bolszewicką nawałą, postanowił napisać powieść w formie alegorycznej baśni, opowiadającej o buncie zwierząt przeciwko człowiekowi.

Powieść ta jest jego osobistą refleksją na rewolucję rosyjską a równocześnie krytyką jej ideologii. Chociaż autor z niesmakiem odnosił się do dzikiego kapitalizmu, czemu dał wyraz w Ziemi Obiecanej, to skutki popadnięcia w drugą skrajność go przeraziły. Na ziemi każda utopia pozostaje tylko utopią i wszelkie próby narzucenia jej, zwłaszcza poprzez rewolucję, mimo początkowo najlepszych intencji, zawsze kończą się tym samym - śmiercią setek, tysięcy a nawet milionów niewinnych w przeważającej większości ofiar. Oczywiście rewolucja pożera też swoje dzieci.

W 1922 r. powieść była publikowana na łamach Tygodnika Ilustrowanego, natomiast wydana w postaci książki w 1924 r.

„Bunt” to niezwykle odważna, wizjonerska powieść alegoryczna, w której Władysław Reymont łączy elementy dystopii, fantastyki społecznej, narracji filozoficznej, powieści o rewolucji, motywów moralnych, symboliki władzy, analizy psychologicznej, studium mas, krytyki totalitaryzmu, literatury o przemocy systemowej, opowieści o buncie oraz społecznej satyry, tworząc dzieło zaskakująco aktualne mimo upływu lat.

Fabuła przedstawia świat, w którym zwierzęta hodowlane – gnębione, wykorzystywane i traktowane jak bezwolna siła robocza – dokonują krwawego przewrotu przeciwko ludziom. Ich bunt, początkowo napędzany poczuciem krzywdy, pragnieniem wolności i marzeniem o sprawiedliwości, szybko przeradza się w chaos, przemoc, walkę o władzę i spiralę okrucieństwa, która odsłania mechanizmy każdej rewolucji pozbawionej moralnych fundamentów.

Reymont swobodnie łączy konwencje powieści alegorycznej, fantastyki społecznej, narracji politycznej, literatury filozoficznej, opowieści o masach, studium psychologicznego, narracji o przemocy, a także symbolicznej opowieści o naturze władzy, wplatając w nie motywy manipulacji, propagandy, fanatyzmu, walki klas, mechanizmów tyranii, moralnego upadku, odczłowieczenia, instynktu stadnego, konfliktu między wolnością a bezpieczeństwem, symboliki krwi, rytuałów przemocy, przejęcia narracji przez silniejszych, a także nieuchronności powtarzania błędów historii.

W tle pobrzmiewają tematy rewolucji społecznych, totalitaryzmu, mechanizmów władzy, psychologii tłumu, etyki politycznej, społecznych nierówności, przemocy strukturalnej, moralnych konsekwencji buntu, symboliki zwierząt jako metafory ludzkich zachowań, krytyki ideologii, rozpadu wspólnoty, a także motywów katastroficznych, które nadają powieści mroczny, niepokojący rytm.

To książka, która łączy filozoficzną głębię, społeczną przenikliwość, symboliczną intensywność, mroczną wizję świata, psychologiczną ostrość, polityczną aktualność i literacką odwagę, tworząc opowieść o tym, że każdy bunt niesie w sobie ziarno nowej tyranii – jeśli zabraknie w nim człowieczeństwa, odpowiedzialności i moralnej refleksji.

© 2020 POTOP (Audiobook): 9788395929502

Wydanie

Audiobook: 3 listopada 2020